W Poznaniu zaczęła się wolność

Poznańscy robotnicy upomnieli się o chleb, prawo i wolność i wtedy rozpoczął się powolny proces upadku reżimu. Od lat o pamięć i uhonorowanie robotników ubiegały się różne grupy teatralne ze stolicy Wielkopolski. Z okazji 70. rocznicy tych wydarzeń chcemy zaprezentować plenerowe spektakle o Poznańskim Czerwcu 1956r.
Ponadto w kilkunastu miejscach Poznania umieszczamy projekt artystyczny Tomasza Jarosza i Niny Budzyńskiej. Na ulicach znajdziecie znak graficzny a przy nim kod QR z linkiem do filmu o najmłodszych ofiarach Poznańskiego Czerwca. W szkołach o powstawaniu naszych spektakli i historii swojego ojca opowiadał Adam Suwart, syn Jana Suwarta. Autorem grafiki i plakatu jest Szymon Szymankiewicz.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Uwaga! 

W pierwszej kolejności na spektakle wpuszczane będą osoby z wejściówkami (do pobrania w Teatrze Ósmego Dnia) i z zaproszeniami. Wejściówki można odebrać w siedzibie Teatru w dni robocze od godz. 10 do 16. Można też je zarezerwować mailowo (biuro@teatrosmegodnia.pl) lub telefonicznie (tel. 61 855 20 86)

Trzy tramwajarki
13 czerwca 2026 r., godz. 22:00 – plac za Collegium Minus UAM

Spektakl pokazuje fragment historii Poznańskiego Powstania z perspektywy kobiet, legendarnych trzech Tramwajarek: Heleny Przybyłek, Stanisławy Sobańskiej i Marii Kapturskiej.
Zdjęcie trzech młodych, radosnych dziewczyn, ubranych w tramwajarskie mundury, niosących biało-czerwoną flagę na czele pochodu protestujących robotników jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli tamtych wydarzeń. Jednak niewiele osób wie, jak tragicznie potoczyły się losy jego bohaterek po strzelaninie pod Urzędem Bezpieczeństwa na ul. Kochanowskiego.

Helena Przybyłek postrzelona w nogi, z których jedną trzeba było amputować, w szpitalu wielokrotnie przesłuchiwana przez bezpiekę, niezdolna do pracy otrzymała najniższą, trzecią grupę inwalidzką. Sobańska odniosła niegroźne rany, lecz wkrótce została aresztowana przez UB i przez długie tygodnie przesłuchiwana i okrutnie bita. Do grudnia przebywała w więzieniu na ul. Młyńskiej. Odniosła ciężkie obrażenia, które wymagały kilku operacji. W efekcie dostała pierwszą grupę inwalidzką. Kapturska po strzelaninie na Kochanowskiego nadal brała udział w demonstracji. Aresztowano ją i wielokrotnie przesłuchiwano, została brutalnie pobita. Jeszcze w więzieniu chorowała, po wyjściu przyznano jej pierwszą grupę inwalidzką.

Żadna z nich, nigdy nie otrzymały zadośćuczynienia za krzywdy, których doznały.

„Pierwszy strzał”

20 czerwca 2026 r., godz. 22:00 – plac za Prokuraturą Okręgową

Spektakl „Pierwszy strzał” powstał z szacunku dla robotników-ofiar. Z szacunku i całkowitej z nimi solidarności. Ofiar Powstania Poznańskiego – Czerwca 1956 roku, ofiar przedwojennego, drapieżnego kapitalizmu, ofiar współczesnego wyzysku.
Podpisujemy się pod słowami Alberta Camus, które wygłosił po wydarzeniach poznańskich: „(…) Nasze gratulacje z pewnością nie są im potrzebne. Oczekują oni jedynie, by wszędzie tam, gdzie panuje powszechna wolność, ich krzyk odbił się szerokim echem, by inni spostrzegli ich rozpacz, by otwarły się oczy całego świata, by wszyscy poznali i nabrali szacunku dla ich decyzji, mającej na celu położenie kresu tej mistyfikacji, według której poświęcili oni jakoby wolność chcąc dostać chleb. Prawda wygląda tak — i to właśnie miał wyrażać ich krzyk — że nie mieli oni ani chleba, ani wolności, że nie mogą żyć bez jednego ani bez drugiego, że wiedzą tak samo jak my wszyscy — że te dwie rzeczy są nierozdzielne i że niewolnik, każdy człowiek pozbawiony wolności, otrzymuje chleb jedynie wtedy, gdy takie jest życzenie jego pana” (Albert Camus, Poznań, Paryż, lipiec 1956). Słowa te, niestety, są ciągle aktualne.

Zainspirowała nas mowa obrończa adwokata Stanisława Hejmowskiego w procesie dziesięciu. Człowieka, który w obronie robotników postawił na szali swoją karierę, rodzinę i życie. Minęły dziesięciolecia, a podstawowe cywilizacyjne zdobycze: prawo do pracy za sprawiedliwe wynagrodzenie, prawo do godnego życia, prawo do buntu, prawo do wolności dla większości mieszkańców świata ciągle są nieosiągalnym luksusem.

„Stukot/Czerwiec’56”

27 czerwca 2026 r., godz. 22:00 – Zakłady Hipolit Cegielski Poznań

„Scenariusz spektaklu Stukot/Czerwiec’56 inspirowany jest charakterystycznym odgłosem uderzających o bruk drewniaków (gwar.pozn. okuloków), w jakich dziesiątki tysięcy poznańskich robotników opuszczały w dniu 28 czerwca 1956 r., od świtu począwszy, zakłady pracy, warsztaty rzemieślnicze, fabryki… W różnych wspomnieniach z tamtego dnia ów charakterystyczny motyw  jest przywoływany jako zatrważająca melodia spontanicznego gniewu i protestu ludzi, którym przez 10 lat stalinizmu w Polsce odebrano godność i prawo głosu. Kneblując im usta, unieważniając słowa, nie spętano im jednak nóg, które jako pierwsze rozpoczęły  protest…

W spektaklu, którego struktura siłą rzeczy staje się manichejska, chcemy zastanowić się nad istotą walki dobra ze złem. Nie tworzymy rekonstrukcji historycznej, ale odwołując się do przesyconych nienachalnym liryzmem, patosem i tragizmem wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956 (scena pierwszych strzałów oddanych przez kobietę z gmachu UB do bezbronnych demonstrantów, rozbrajanie więzienia przy Młyńskiej, wypuszczenia więźniów na ulicę, demonstracji robotnic w fabrycznych kitlach), chcemy zapytać o sens buntu. 

Finał spektaklu, w którym przywołujemy obrazy Rewolucji Węgierskiej oraz wiersz Zbigniewa Herberta „Węgrom” (w języku węgierskim)bezpośrednio nawiązuje do wspólnoty doświadczeń społeczeństw węgierskiego i polskiego.

Ważne informacje: 

W pierwszej kolejności na spektakle wpuszczane będą osoby z wejściówkami (do pobrania w Teatrze Ósmego Dnia) i z zaproszeniami.
Na spektakl „Stukot / Czerwiec 56”: wejście na teren zakładów H. Cegielski Poznań wyłącznie po okazaniu dowodu osobistego lub e-dowodu.

Teatr Ósmego Dnia

• Zespół artystyczny: Aktorzy: Ewa Wójciak, Adam Borowski, Tadeusz Janiszewski, Marcin Kęszycki, Marek Kościółek, Janusz Stolarski Scenograf: Jacek Chmaj
• Dyrektorka: Renata Stolarska
• Główna Księgowa: Anna Trojnara
• Dział programowy: Jagoda Gruszczyńska, Szymon Bojdo, Bartosz Leśniewski
• Koordynacja biura: Tomasz Puchalski
• Dział techniczny: Przemysław Mosiężny, Piotr Najrzał
• Fotograf: Zdzisław Orłowski
• Utrzymanie czystości: Nataliia Akhtyrska